الْإِسْلَامِ فِي كُلِّ بَلَدٍ ، فَإِنَّ لِلْأَقْصَى مِنْهُمْ مِثْلَ الَّذِي لِلْأَدْنَى ، وَكُلٌّ قَدِ اسْتُرْعِيتَ حَقَّهُ ) . امام عليه السلام در اينجا به دو نكته اشاره مىكند : نخست اينكه بخشى از بيت‌المال و بخشى از درآمد اراضى خراجيه ( زمين‌هايى كه در فتوحات اسلامى به دست لشكر اسلام افتاده ) بايد به مساكين و نيازمندان و از كار افتادگان اختصاص يابد . گرچه در دنياى امروز در بودجهء كشورهاى مختلف چنين پيش‌بينىهايى شده است ؛ ولى به گفتهء مرحوم مَغنيّه در شرح نهج‌البلاغه ، در هزار و سيصد سال قبل دولتى را سراغ نداريم كه مقيد باشد سهمى از خزانهء دولت را به نيازمندان و محرومان اختصاص دهد و اين يكى از نشانه‌هاى عظمت اسلام است . « 1 » ديگر اينكه بر خلاف آنچه در مورد بخشى از بيت‌المال معمول بوده كه ميان حاضران تقسيم مىشده ، امام عليه السلام تأكيد مىفرمايد كه بخش مربوط به محرومان همهء نيازمندان را شامل مىشود چه آنها كه در مركز حكومت اسلامى مىزيستند و چه آن‌ها كه در دورترين نقاط زندگى مىكردند ، زيرا اراضى خراجيه تقريبا در تمام مناطق بود و مىبايست از درآمد آن ، بخشى صرف رفع نيازمندى اين نيازمندان شود و به اين ترتيب بايد تمام مسلمانان نيازمند در سراسر كشور اسلامى زير پوشش اين كمك بيت‌المال باشند . جملهء « لِلْأَقْصَى مِنْهُمْ مِثْلَ الَّذِي لِلْأَدْنَى » اشاره به اين است كه حاكم اسلامى مجاز نيست براى حاضران در مركز حكومت امتيازى نسبت به افراد دور دست قائل شود . اين نكته شايان دقت است كه « صَوافي » جمع « صافية » به معناى اراضى اختصاصى است و هنگامى كه اضافه به اسلام شود تمام زمين‌هاى « مفتوح عَنْوَة » و به تعبير ديگر زمين‌هاى خراجيه را شامل مىگردد و از اينجا روشن مىشود كه

--> ( 1 ) . فى ظلال نهج‌البلاغه ، ج 4 ، ص 100